धरान । (इसान काफ्ले  )हुन त म त्यस्तो ठूलो कोही मान्छे पनि होइन। मलाई केही थाहा नै छैन यो सारा संसारको बारेमा, अनि मलाई केही पनि आउँदैन पनि। तर पनि दिमागमा कहिलेकाहीँ अनौठो किसिमका सोचहरू आउँछन्।

मान्छे भएपछि किन सबै कुरा थाहा भएजस्तो लाग्छ? मान्छे किन घमण्डी हुन्छ? मलाई लाग्छ, जुनसुकै मान्छेले पनि "म घमण्डी छैन" भनेर सोचे पनि, हरेक मान्छेभित्र कहीँ न कहीँ घमण्ड हुन्छ, कहीँ न कहीँ आक्रोश हुन्छ।

कहिलेकाहीँ घमण्ड भनेको देख्दा मात्र देखिँदैन। "तँ त जनावर हो" भनेर घमण्ड गर्ने होइन, "म मान्छे हुँ" भन्ने सोचमै पनि घमण्ड लुकेको हुन्छ।

तर पनि मान्छे भएपछि, हामीलाई परिवारले बाँधेर राख्छ, समाजले बाँधेर राख्छ। हामी आफ्नै इच्छा अनुसार होइन, धेरैजसो अरूको अपेक्षा अनुसार बाँच्न बाध्य हुन्छौँ। समयअनुसार हामी परिवर्तन हुँदै जान्छौँ, मान्छेले विकास गर्दै जान्छ।

तर एउटा कुरा अझै पनि परिवर्तन भएको छैन—अरूको ईर्ष्या गर्ने बानी हटाउने कुनै औषधि अहिलेसम्म बनेको छैन। धर्मग्रन्थहरू भन्छन्, ईर्ष्या, माया, मोह, घृणा जस्ता भावनाहरू भए मात्र मान्छेको जीवनको वास्तविकता देखिन्छ।

जनावरको पनि भावना हुन्छ, तर मान्छेले त झन् धेरै किताबहरू लेख्यो, धेरै चलचित्रहरू बनायो। तर ती सबैमा माया र मोह मिसिएको कति होला?

मलाई कहिलेकाहीँ लाग्ने गर्छ—म को हुँ? किन म छु? किन म यो संसारमा अस्तित्वमा छु? घरीघरी सोच्छु, फेरि के यो सबै भ्रम त होइन?

तर फेरि आफैँलाई सम्झाउँछु—पक्कै पनि यो भ्रम होइन। किनकि यदि यो भ्रम मात्रै हुन्थ्यो भने, हामी यहाँ हुने थिएनौँ होला। पैसाका लागि यति धेरै दौडधूप गर्ने थिएनौँ होला, सपना देख्ने थिएनौँ होला, अनि जीवनलाई यति गम्भीर रूपमा लिने पनि थिएनौँ होला।

सायद जीवन भनेको यही खोज नै हो—आफ्नो अर्थ खोज्ने, आफ्नो अस्तित्व बुझ्ने। हामी दिनदिनै केही न केही पाउन दौडिरहेका हुन्छौँ, तर कहिलेकाहीँ आफैँलाई सोध्ने फुर्सद पाउँदैनौँ—हामी किन दौडिरहेका छौँ?

मान्छेले घर बनायो, सहर बनायो, प्रविधि बनायो, तर आफ्नो मनलाई शान्त बनाउने बाटो अझै पूर्ण रूपमा पत्ता लगाउन सकेको छैन। बाहिरको संसार धेरै अगाडि बढ्यो, तर भित्रको संसार भने अझै पनि उस्तै अन्योलमा छ।

सायद यही अन्योल, यही खोज, यही अपूर्णता नै जीवनको सुन्दरता हो। यदि सबै कुरा सजिलै बुझिन्थ्यो भने, सायद जीवन यति रोचक हुने थिएन। त्यसैले कहिलेकाहीँ लाग्छ—हामी उत्तर खोज्न होइन, प्रश्नहरूसँगै बाँच्न सिक्न यहाँ आएका हौँ।